fa بررسی قابلیت حقوق مالکیت ادبی و هنری در حمایت از نمودهای فرهنگ عامه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">بخش عمده&shy; مصادیق نمودهای فرهنگ عامه یا فولکلور را ادبیات و ترانه&shy;ها، طرح&shy;ها و نقش&shy;ها، موسیقی و غیره دربرمی‌گیرد؛ از این‌رو، چندان شگفت&shy;آور نیست اگر در استفاده از قابلیت&shy;های نظام مالکیت فکری، حقوق ادبی- هنری را به عنوان نخستین قالب برگزینیم؛ چرا که موضوعات مورد حمایت آن، قرابتی بسیار با آثار فولکلوریک دارد. این آثار را می&shy;توان در دسته&shy;های گوناگون مورد حمایت حقوق ادبی و هنری از قبیل: آثار ادبی، موسیقیایی، هنرهای تجسمی و غیره قرار داد و ممکن است در بدو امر این</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">گونه به نظر برسد که نظام مزبور به نحوی مطلوب می&shy;تواند این نمودها را مورد حمایت قرار دهد کما اینکه برخی از نظام&shy;های حقوقی نیز این رویکرد را برگزیده و شباهتی تام، میان این دو برقرار کرده‌اند. با این وجود، تدقیق در پیش&shy;شرط&shy;های حمایت در نظام حقوق ادبی - هنری، این واقعیت را آشکار می‌سازد که به‌رغم شباهت اولیه میان موضوعات حمایت؛ نمودهای فرهنگ عامه فاقد بسیاری از شروط اولیه و بنیادین اثر قابل حمایت در نظام ادبی و هنری هستند. پدیدآورندگی، دارندگی حقوق، اصالت و ابتکار، ثبوت در قالب مادی و محدودیت طول مدت حمایت از آثار، همگی از اصول بنیادین این نظام حقوقی هستند که حمایت بر پایه&shy; آن&shy;ها اعطا می&shy;شود. در مقابل، نمودهای فرهنگ عامه با هیچ&shy;یک از این شروط حمایت تطبیق نمی&shy;یابند. به&shy;رغم این مشکلات، بسیاری از صاحب&shy;نظران و حقوق&shy;دانان تلاش نموده&shy;اند مفاهیم پیش&shy;گفته را با توجیهاتی گوناگون بر نمودهای فرهنگ عامه نیز تطبیق دهند و از این طریق، با تغییراتی اندک، نمودهای مربوطه را تحت گستره&shy; حمایتی نظام حقوق ادبی و هنری قرار داده و از مزایای آن بهره بگیرند. با این حال به نظر می&shy;رسد به‌رغم شباهت موضوعات، شروط حمایت در نظام پیش&shy;گفته را به سختی می&shy;توان در مورد نمودهای فولکلوریک احراز کرد؛ علاوه بر این، هدف از حمایت برای این دو دسته از آثار با یکدیگر بسیار متفاوت است. این تفاوت&shy;ها در عمل، نه تنها موجب ورود استثنائات بسیار بر نظام ادبی - هنری برای جا دادن آثار فولکلور به عنوان موضوعات قابل حمایت در این نظام خواهد شد؛ بلکه در نهایت نتیجه&shy;ای مطلوب نیز به دست نخواهد داد؛ از این‌رو، به نظر می&shy;رسد تحمیل آثار فولکلوریک بر نظام حقوق ادبی - هنری برای هیچ&shy;یک از دو سوی رابطه سودی نخواهد داشت و مطلوب&shy;تر آن است که درصدد طراحی یک نظام حمایتی ویژه برای این موضوعات برآییم.</span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span> نمودهای فرهنگ عامه, فولکلور, حقوق ادبی و هنری, شروط ماهوی حمایت. 77 102 http://qjal.smtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-93&slc_lang=fa&sid=1 زینب غفوری 1003194753284600833 1003194753284600833 Yes وزارت ارشاد