Administrative Law

fa تحلیل و نقد آئین رسیدگی به اختلافات در هیأت داوری بازار اوراق بهادار An Analysis and Critique of the Procedural Rules for Dispute Resolution at the Securities Market Arbitration Board تخصصي Special پژوهشي Research قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1384، رسیدگی به اختلافات حرفه‌ای این بازار را در صلاحیت هیأت داوریِ موضوع مادۀ 36 این قانون قرار می‌دهد، بی‌آنکه آیین رسیدگی یا اصول آن را مشخص سازد یا آن را تابع مقررات قانون آیین دادرسی مدنی قرار دهد. نظر به این خلأ قانونی و پس از سال‌ها که رسیدگی در این مرجع، عملاً بر مبنای قانون آیین دادرسی مدنی صورت می‌گرفت، در سال 1398، مقرراتی در قالب دستورالعمل اجرایی، به پیشنهاد هیأت داوری و تأیید هیأت مدیرۀ سازمان بورس تدوین شد. متعاقباً متنی مختصر تحت عنوان «شیوه نامۀ دادرسی هیأت داوری قانون بازار اوراق بهادار» در تاریخ 2/2/1403 به تصویب هیأت داوری رسید و جایگزین دستورالعمل نسبتاً مفصلِ پیش‌گفته شد. این مقاله، با روشی توصیفی، تحلیلی و با نگاهی انتقادی، تلاش می‌کند به چند پرسش اساسی پاسخ دهد: نخست اینکه آیا مقررات‌گذاری در حوزۀ آیین دادرسی، به شکل مورد اشاره (در قالب دستورالعمل و شیوه‌نامه و مانند آن) صحیح و معتبر است؟ دوم اینکه مقررات مذکور تا چه حد با اصول حقوقی، به‌ویژه اصول آیین دادرسی مدنی سازگار است؟ و سوم آنکه مهمترین چالش‌های حقوقی آیین دادرسی در هیأت داوری کدامند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وضع مقررات آیین دادرسی به شکل مذکور، قابل انتقاد و محلّ تردید است. مفاد شیوه‌نامه نیز در برخی از موارد، از جمله انحصار وکالت به وکیل دادگستری، مبنای قانونی هزینۀ رسیدگی و مأخذ آن، امکان صدور دستور موقت و تأمین خواسته فراتر از یک شیوه‌نامه است و در مواردی نیز  با اصول دادرسی قابل توجیه نیست. نمایندگی سازمان در اقامۀ دعوا، نحوۀ صدور رأی و اعتراض به آراء نیز از دیگر چالش‌های آیین دادرسی در هیأت داوری است. وضعیت موصوف، ناشی از خلأ قانونی و نیازهای عملی است. راه‌حل نیز دخالت قانونگذار و وضع مقررات مورد نیاز یا حدّاقل تصریح به شمول مقررات قانون آیین دادرسی مدنی است.   The Securities Market Act of 2005 vests the jurisdiction to adjudicate professional disputes within this market in the Arbitration Board, as stipulated in Article 36 of the Act. However, the Act neither specifies the procedural rules or its underlying principles, nor does it explicitly subject the Board to the provisions of the Code of Civil Procedure. In light of this legal lacuna, and after years during which proceedings before this body were, in practice, conducted based on the Code of Civil Procedure, a set of regulations was formulated in 2019 in the form of an Executive Directive, proposed by the Arbitration Board and approved by the Board of Directors of the Securities and Exchange Organization (SEO). Subsequently, a concise text titled the “Procedural Guideline of the Securities Market Act Arbitration Board” was approved by the Arbitration Board on April 21, 2024, replacing the aforementioned, relatively detailed, directive. This article, employing a descriptive-analytical methodology with a critical perspective, seeks to answer several fundamental questions. First, is the establishment of procedural regulations in the manner described (i.e., through directives and guidelines) valid and legitimate? Second, to what extent are these regulations consistent with legal principles, particularly the principles of civil procedure? And third, what are the most significant legal challenges in the procedural rules of the Arbitration Board? The findings of this research indicate that the enactment of procedural regulations in the aforementioned manner is open to criticism and its validity is questionable. The provisions of the Guideline, in certain areas—such as restricting legal representation exclusively to attorneys-at-law, the legal basis for and calculation of hearing fees, and the power to issue interim orders and attachments—exceed the scope of a mere guideline. In some instances, they are also not justifiable under established principles of due process. The representation of the SEO in filing lawsuits, the manner of rendering awards, and the process for appealing awards are among other procedural challenges at the Arbitration Board. This situation stems from a legal vacuum and practical necessities. The solution lies in legislative intervention to either enact the required regulations or, at a minimum, to explicitly affirm the applicability of the provisions of the Code of Civil Procedure.   هیأت داوری قانون بازار, شیوه‌نامه دادرسی, داوری, مرجع اختصاصی غیردادگستری, اختلافات حرفه‌ای. Securities Market Arbitration Board, Procedural Guideline, Arbitration, Specialized Non-Judicial Body, Professional Disputes. 9 35 http://qjal.smtc.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-298-11&slc_lang=fa&sid=1 mahdi Amini مهدی امینی 10031947532846007338 10031947532846007338 Yes Hosein kaviar حسین کاویار 10031947532846007339 10031947532846007339 No elyas yari الیاس یاری 10031947532846007340 10031947532846007340 No