|
تحلیل تطبیقی تعهدات دولت به فقرزدایی در قانون اساسی با نظریه عدالت جان رالز
|
محمدرضا ویژه*   ، عباس عرفانی سیرت |
|
|
|
چکیده: (8 مشاهده) |
این مقاله برای پاسخ به پرسش در مورد چگونگی تبیین تعهدات دولت به فقرزدایی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از منظر نظریه عدالت جان رالز، به تحلیل تطبیقی این تعهدات با این نظریه مورد اشاره می‌پردازد. فقر و نابرابری از چالش‌های اساسی جامعه ایران است و قانون اساسی، به‌ویژه در اصول سوم، بیست و نهم، سی و یکم و چهل و سوم، تعهدات روشنی برای رفع آن و تأمین نیازهای اساسی شهروندان مقرر کرده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری «عدالت به‌مثابه انصاف» رالز و مفاهیم کلیدی آن مانند «اصل تفاوت» و «برابری منصفانه فرصت‌ها»، به ارزیابی مبانی و ابعاد این تعهدات می‌پردازد. فرضیه مقاله به این شکل قابل صورت‌بندی است که علیرغم وجود شباهت‌های سطحی بین نظریه رالز و مفاد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تعارضات بنیادین ماهوی، حجیت نظریه رالز را به عنوان ابزاری برای تحلیل حقوقی تعهدات دولت به فقرزدایی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در حد بسیار زیادی کاهش می‌دهد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که میان دو دیدگاه، همگرایی‌های قابل‌توجهی در اهداف کلی مانند تأکید بر بهبود وضعیت محروم‌ترین اقشار جامعه، تأمین نیازهای اساسی، ایجاد فرصت‌های برابر و پذیرش نقش فعال دولت در بازتوزیع ثروت وجود دارد. با این وجود، تفاوت‌های بنیادینی نیز مشاهده می‌شود که مهم‌ترین آن، مبنای هستی‌شناختی است؛ قانون اساسی بر پایه اصول الهی و اسلامی استوار است، درحالی‌که نظریه رالز بر یک قرارداد اجتماعی سکولار و عقلانی بنا شده است. این تفاوت منجر به رویکردهای متمایز در اولویت‌بندی آزادی‌های اساسی، ماهیت دولت و حدود اختیارات آن در محدود کردن حقوق فردی به نفع مصالح عمومی می‌گردد.
|
|
| واژه‌های کلیدی: فقرزدایی، عدالت اجتماعی، جان رالز، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تعهدات دولت. |
|
|
متن کامل [PDF 4793 kb]
(1 دریافت)
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
