[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
اطلاعات نشریه::
محورهای موضوعی::
صفحه اصلی::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تسهیلات پایگاه::
فهرست مقالات آماده انتشار::
فرم تعهد نویسندگان::
فرم تعارض منافع::
فرایند داوری::
پرسش های متداول::
تماس با ما::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آمار فصلنامه

تعداد دوره ها

12

نسخه های نشریه 

     44

مقالات منتشر شده

371

تعداد داوران

290

..
همکاری با انجمن
این فصلنامه به موجب تفاهم نامه منعقد شده میان مرکز آموزش مدیریت دولتی و انجمن علمی ایرانی حقوق اداری، از همکاری با این انجمن برخوردار است.
..
پرتال نشریات علمی
..
دسترسی آزاد
..
ای نماد
..
:: دوره 12، شماره 44 - ( 10-1404 ) ::
جلد 12 شماره 44 صفحات 76-55 برگشت به فهرست نسخه ها
مسئولیت حقوقی دولت و مقامات اداری در قبال ترک فعل؛ تحلیل تطبیقی حقوق عمومی ایران و نظام کامن‌لا
هادی شکری ، مهدی فلاح خاریکی* ، احمد اسفندیاری
چکیده:   (100 مشاهده)
ترک فعل اداری، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق کوتاهی دولت در انجام تکالیف ایجابی خود، تأثیر عمیقی بر تحقق حقوق شهروندی، اعتماد عمومی و کارآمدی اداری دارد. با وجود اهمیت موضوع، نظام حقوقی ایران، فاقد نظریه‌ای عام و منسجم در زمینه مسئولیت دولت در قبال ترک فعل بوده و قواعد موجود به صورت پراکنده در فقه، قانون مدنی، قانون دیوان عدالت اداری و رویه قضایی قابل شناسایی‌اند. این پژوهش با رویکرد تحلیلیتطبیقی و بر اساس منطق مشخصی در انتخاب نظام کامن‌لا انجام شده است. نظام کامن‌لا به این دلیل انتخاب شده که یکی از منسجم‌ترین چارچوب‌ها را در توسعه مسئولیت ناشی از ترک فعل، تمایز میان ترک فعل محض  و ترک فعل از طریق فعل و شکل‌دهی تدریجی به مفهوم تکلیف مراقبت از طریق رویه قضایی ارائه می‌دهد. بر این اساس، تطبیق در این پژوهش در دو سطح مکمل صورت گرفته است: ۱. سطح نظری شامل مقایسه مبانی فقهی حقوقی ایران با مبانی نظری تقصیر در کامن‌لا؛ ۲. سطح سازوکارهای اجرایی و دادرسی شامل معیارهای اثبات، حدود وظایف مثبت دولت، و نقش رویه‌های قضایی ایران و کامن‌لا در ایجاد یا نفی مسئولیت ناشی از ترک فعل. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظام حقوقی ایران، مبانی مسئولیت ترک فعل بر قواعدی چون تفریط، تسبیب و قاعده لاضرر استوار است، اما به دلیل فقدان چارچوب نظری واحد و ضعف در تعیین وظیفه مثبت دولت، امکان اثبات و اعمال مسئولیت محدود است. در مقابل، نظام کامن‌لا با توسعه تدریجی مفهوم تکلیف مراقبت و معیار‌های قضایی مشخص، قلمرو و ملاک­های روشنی برای مسئولیت ناشی از ترک فعل ارائه کرده است. در پایان، تدوین نظریه عام مسئولیت، شفاف‌سازی وظایف قانونی، ارتقای نقش رویه قضایی و تفکیک مسئولیت‌های مدنی، کیفری و اداری به‌عنوان راهکارهای اصلاحی پیشنهاد می‌شود.
 
واژه‌های کلیدی: ترک فعل اداری، مسئولیت دولت، حقوق عمومی، دیوان عدالت اداری، تحلیل تطبیقی، تحلیل اقتصادی حقوق
متن کامل [PDF 896 kb]   (59 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
فهرست منابع
1. امام خمینی، سید روح الله (۱۴۱۸ق). کتاب البیع (ج ۵: مباحث معاملات و قواعد فقهی). انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی: قم.
2. حسینی افسانه، موسی (۱۳۹۶). «مسوولیت مدنی و مطالعه تطبیقی آن در حقوق ایران و فرانسه». کنفرانس پژوهش‌های نوین ایران و جهان در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و علوم انسانی، ایران.
3. حق‌پرست، ذوالفقار؛ خرام، سید امین؛ اسدی کوه‌‌باد، هرمز (۱۴۰۳). «مسئولیت مدنی دولت در جبران هزینه ناشی از اقتصاد تورم‌زا با تأکید بر قواعد فقهی لاضرر و عدل و انصاف». پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، دوره ۶، شماره ۱.
4. ره پیک، حسن (۱۳۸۶). حقوق مسوولیت مدنی و جبران‌ها. انتشارات خرسندی، تهران: ایران.
5. سامانی، احسان؛ وحدتی شبیری، سید حسن (۱۴۰۰). «تحلیل فقهی حقوقی مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال زیان‌بار حاکمیتی در قبال شهروندان». پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال سوم، شماره ۶.
6. سجادی‌کیا، مهدی؛ قربانی، ابوالقاسم (۱۴۰۲). «حدود قلمروی مسئولیت مدنی دولت در نظام حقوقی ایران با تأکید بر مبانی فقهی». فصلنامه رأی، دوره ۱۲، شماره ۴۴.
7. صفایی، حسین؛ رحیمی، اسدالله (۱۳۹۹). مسئولیت مدنی. نشر میزان، تهران: ایران.
8. شهید ثانی، زین الدین بن علی (بی‌تا). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (ج ۳). دارالکتب الاسلامیه، بیروت: لبنان.
9. علیزاده، الهه (۱۴۰۱). «سیر تکوین و مبانی مسئولیت مدنی ناشی از ترک تکالیف اخلاقی و عرفی در حقوق ایران و فرانسه». پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست.
10. فاضلی، عبدالعزیز؛ بلوردی، طیبه؛ یوسفی، محمدرضا (۱۴۰۴). «کارکرد و نقش دولت در تحقق حقوق اقتصادی شهروندان در نظام حقوقی ایران و آمریکا». دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، دوره ۳، شماره ۱.
11. کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۶). الزام‌های خارج از قرارداد (مسئولیت مدنی). چاپ ششم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران: ایران.
12. محمدی احمدآبادی، محمد؛ رضوی، مریم (۱۴۰۳). «نظارت شعب دیوان عدالت اداری بر ترک فعل اداری». مجله شورا. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران: ایران.
13. مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۰۰). القواعد الفقهیه. چاپ هشتم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب (ع): قم.
14. مولائی، آیت؛ لطفی، حسن (۱۳۹۷). «تحلیل انتقادی نحوه اثبات ارکان مسئولیت مدنی اداره در چارچوب ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری». مطالعات حقوقی (علوم اجتماعی و انسانی شیراز)، دوره ۱۰، شماره ۴.
15. نجفی، محمدحسن (۱۳۶۷). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. انتشارات اسلامیه، قم: ایران.
16. هاشمی، سید محمد (۱۳۹۸). حقوق اداری، ج 2، چاپ ۲۳. نشر میزان، تهران: ایران.
17. ‌ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (اشاره به اصول ۲۹، ۳۰، ۴۳ و ۵۰).
18. ‌ قانون دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۸۵ و اصلاحات بعدی).
19. ‌ قانون مسئولیت مدنی (مصوب ۱۳۳۹).
20. ‌ قانون مدنی (مواد ۹۵۱ و ۹۵۲).
21. Caparo Industries plc v Dickman (1990). Caparo Industries plc v Dickman [1990] 2 AC 605. House of Lords, UK.
22. Donoghue v Stevenson (1932). Donoghue v Stevenson [1932] AC 562. House of Lords, UK.
23. Dorset Yacht Co Ltd v Home Office (1970). Dorset Yacht Co Ltd v Home Office [1970] AC 1004. House of Lords, UK.
24. Elliott, Catherine; Quinn, Frances (2009). Tort Law. Pearson Education, London, UK. (p. 75).
25. Goudkamp, James; Nolan, Donal (2020). Scholars of Tort Law: Omissions and Liability. Oxford University Press, UK. [DOI:10.5040/9781509910601]
26. Harpwood, Vivienne (2000/2017). Modern Tort Law. Routledge-Cavendish, London, UK. (p. 124).
27. Hart, H. L. A. (1961). The Concept of Law. Oxford: Clarendon Press. (p. 91).
28. Lumen Learning (Law 101, Tort). [Online Resource)
29. Stovin v Wise (1996). Stovin v Wise [1996] AC 923. House of Lords, UK.
30. Winfield, Percy Henry; Jolowicz, John A. (1979). Winfield & Jolowicz on Tort. Sweet & Maxwell, London, UK. (p. 120).
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Shokri H, FalahKhariki M, Esfandyari A. The Legal Liability of the State and Administrative Officials for Omissions: A Comparative Analysis of Iranian Public Law and the Common Law System. qjal 2025; 12 (44) :55-76
URL: http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-1471-fa.html

شکری هادی، فلاح خاریکی مهدی، اسفندیاری احمد. مسئولیت حقوقی دولت و مقامات اداری در قبال ترک فعل؛ تحلیل تطبیقی حقوق عمومی ایران و نظام کامن‌لا. حقوق اداری. 1404; 12 (44) :55-76

URL: http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-1471-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 12، شماره 44 - ( 10-1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه علمی پژوهشی حقوق اداری Administrative Law
Persian site map - English site map - Created in 0.12 seconds with 47 queries by YEKTAWEB 4735