[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
اطلاعات نشریه::
محورهای موضوعی::
صفحه اصلی::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تسهیلات پایگاه::
فهرست مقالات آماده انتشار::
فرم تعهد نویسندگان::
فرم تعارض منافع::
فرایند داوری::
پرسش های متداول::
تماس با ما::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آمار فصلنامه

تعداد دوره ها

13

نسخه های نشریه 

     45

مقالات منتشر شده

377

تعداد داوران

297

..
همکاری با انجمن
این فصلنامه به موجب تفاهم نامه منعقد شده میان مرکز آموزش مدیریت دولتی و انجمن علمی ایرانی حقوق اداری، از همکاری با این انجمن برخوردار است.
..
پرتال نشریات علمی
..
دسترسی آزاد
..
ای نماد
..
:: دوره 13، شماره 45 - ( 4-1405 ) ::
جلد 13 شماره 45 صفحات 103-81 برگشت به فهرست نسخه ها
جایگاه دیوان عدالت اداری در الزام دستگاه‌ها به افشای اطلاعات طبق قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۸: تحلیل رویه ۱۰ سال اخیر (۱۳۹۳-۱۴۰۳)
علی شریعتی راد ، مائده سلیمانی دینانی*
چکیده:   (541 مشاهده)
حق دسترسی آزاد به اطلاعات در نظام حقوقی ایران با تصویب قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۸ به رسمیت شناخته شد. با این حال، اجرای موثر این حق مستلزم نظارت دقیق و ضمانت اجرای موثر توسط نهادهای صلاحیت‌دار است. دیوان عدالت اداری طی ده سال اخیر (۱۳۹۳-۱۴۰۳) نقشی تعیین‌کننده در تضمین این حق ایفا کرده است. این مقاله با بررسی جامع آرای دیوان عدالت اداری - اعم از آرای شعب بدوی و تجدیدنظر، هیأت عمومی و آرای وحدت رویه - نشان می‌دهد که رویه قضایی دیوان عمدتاً در جهت حمایت از شفافیت و الزام دستگاه‌های مشمول قانون به افشای اطلاعات بوده است. در موارد متعدد، هیأت عمومی دیوان مقررات و مصوباتی را که متضمن ایجاد محدودیت غیرقانونی بر دسترسی به اطلاعات بوده‌اند ابطال کرده و بر اصل عدم نیاز به توجیه درخواست اطلاعات و عدم ایجاد تبعیض در دسترسی تأکید نموده است. همچنین، دیوان ضمن نظارت بر تصمیمات «کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات» به عنوان مرجع اداری ویژه اجرای قانون، در مواردی این تصمیمات را در راستای قانون تفسیر یا نقض کرده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که رویه دیوان عدالت اداری طی این دهه به تدریج به سمت تثبیت حق دسترسی به اطلاعات حرکت کرده و با شناسایی چالش‌های عملی، در تبیین حدود و ثغور این حق نقش‌آفرینی نموده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع درجه‌اول همچون نصوص قوانین و آرای قضایی، الگوهای رفتاری دیوان را استخراج و تحلیل می‌کند و در پایان ضمن جمع‌بندی تحولات مفهومی در رویه قضایی، توصیه‌هایی برای بهبود اجرای قانون ارائه می‌دهد.
 
واژه‌های کلیدی: دیوان عدالت اداری، حق دسترسی به اطلاعات، قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، شفافیت، رویه قضایی
متن کامل [PDF 5583 kb]   (151 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
فهرست منابع
1. امامی، محمد؛ استوارسنگری، کوروش (1389). حقوق اداری، تهران: میزان.
2. طباطبائی موتمنی، منوچهر (1390). حقوق اداری، تهران: سمت.
3. شریعت‌بخش، محمدجواد (1402). «تأملی بر نقش دیوان عدالت اداری در تضمین حق دسترسی به اطلاعات». دیدگاه‌های حقوق عمومی (در دست انتشار؛ پذیرش آنلاین 30 آبان 1402).
4. قاسم‌زاده، یداله؛ جعفری، محمدجواد؛ رنجبر، ایرج (1401). «اعمال سیاست دولت باز؛ راهکاری برای مدیریت همه‌گیری در ایران (بررسی موردی کووید-19)». پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال چهارم، شماره 10، صص. 229-256.
5. ویژه، محمدرضا؛ طاهری، آزاده سادات (1390). «تحلیلی بر قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در پرتوی اصول کلی حاکم بر دسترسی به اطلاعات». پژوهش حقوق عمومی، سال سیزدهم، شماره 35، صص. 237-268.
6. یزدانی، رسول؛ توسلی، منوچهر (1400). «نقش دیوان عدالت اداری در تحقق و تضمین حقوق شهروندی». فصلنامه پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال ششم، شماره 2، تابستان 1400، صص. 115-136.
7. یعقوبی، محدثه؛ سلطانی‌فر، محمد؛ جعفری، علی؛ سلمان‌زاده، جعفر (1399). «تبیین چالش‌های قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از منظر اساتید ارتباطات و اصحاب رسانه». مطالعات رسانه‌های نوین، سال ششم، شماره 21، بهار 1399، صص. 27-55.
8. اداره کل حقوقی قوه قضاییه (1403). نظریه مشورتی شماره 7/1403/280، مورخ 23/10/1403، در پاسخ به استعلام کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات درباره نسبت قانون شفافیت با قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات.
9. آیین‌نامه اجرایی تبصره (1) ماده (18) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، مصوب 4 مرداد 1394 هیأت وزیران. روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره 20520، 2 شهریور 1394.
10. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1358 (اصول 8، 19، 20، 24 و ...). روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره 9436، 12 آذر 1358.
11. قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، مصوب 6 بهمن 1387 مجلس شورای اسلامی، تأیید 2 بهمن 1388 مجمع تشخیص مصلحت نظام. روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره 18915، 3 بهمن 1388.
12. قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، مصوب 22 آذر 1390 مجلس شورای اسلامی (با اصلاحات بعدی از جمله اصلاحات سال 1392 و قانون اصلاح ماده (7) و مواد (13)، (14)، (65) و ... مصوب 10 اردیبهشت 1402).
13. قانون شفافیت قوای سه‌گانه، دستگاه‌های اجرایی و سایر نهادها (قانون شفافیت)، مجلس شورای اسلامی، 1403.
14. دادنامه شماره 1302، مورخ 13/10/1399، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، در خصوص رد شکایت و عدم ابطال مواد 1 تا 12 شیوه‌نامه «انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مجوزهای دولتی و ...». روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره 21888، 12 بهمن 1399.
15. دادنامه شماره 1514، مورخ 23/10/1399، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، در خصوص ابطال ردیف‌های 1، 2 و 3 بند (الف) دستورالعمل شماره 1000/92/4825 مورخ 20/5/1392 سازمان تأمین اجتماعی. روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره 21900، 25 بهمن 1399.
16. دادنامه شماره 2092287، مورخ 29/8/1403، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، در خصوص ابطال بند (2) مصوبه جلسه 27 کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مورخ 10/11/1401 (محدودیت ثبت بیش از دو درخواست در ده روز). روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران (در دست انتشار در زمان نگارش).
17. کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (1397-1400). مجموعه تصمیمات و شیوه‌نامه‌های موضوعی مصوب، شامل: شیوه‌نامه اطلاعات مؤسسات خصوصی ارائه‌دهنده خدمات عمومی، بنگاه‌های اقتصادی عمومی، قراردادها، تفکیک اطلاعات شخصی و عمومی، تفکیک اسرار دولتی، رفع اختلاف در ارائه اطلاعات، دسترسی به اسناد اداری، شهرداری‌ها و شوراها و ... . منتشره در پورتال کمیسیون و سامانه ملی قوانین و مقررات.
18. انتظامی، حسین (1400). گزارش عملکرد قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (1397-1400). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
19. Addink, H. (2019). Good governance: Concept and context. Oxford University Press. [DOI:10.1093/oso/9780198841159.001.0001]
20. Androniceanu, A. (2021). Transparency in public administration as a challenge for a good democratic governance. Administratie si Management Public, 36, 149-164. [DOI:10.24818/amp/2021.36-09]
21. Buijze, A. W. G. J. (2013). The principle of transparency in EU law [Doctoral dissertation, Utrecht University]. Utrecht University Repository. [DOI:10.18352/ulr.233]
22. Furek, A., Rothanzl, L., & Jírovec, T. (2016). Zákon o svobodném přístupu k informacím: komentář. C. H. Beck.
23. Janderová, J. (2022). Advances in transparency and right to access information in the Czech Republic: Evolution of the interpretation of contested statutory provisions. Central European Public Administration Review, 20(2), 97-116. [DOI:10.17573/cepar.2022.2.05]
24. Meijer, A. (2014). Transparency. In M. Bovens, R. E. Goodin, & T. Schillemans (Eds.), The Oxford handbook of public accountability (pp. 507-524). Oxford University Press. [DOI:10.1093/oxfordhb/9780199641253.013.0043]
25. Wagnerová, E., Šimíček, V., Langášek, T., & Pospíšil, I. (2012). Listina základních práv a svobod: Komentář. Wolters Kluwer ČR.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Shariati Rad A, Soleimani Dinani M. The Role of the Administrative Justice Court in Compelling Public Bodies to Disclose Information under the Law on Publication and Free Access to Information (2009): An Analysis of the Past Decade of Judicial Practice. qjal 2026; 13 (45) :81-103
URL: http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-1518-fa.html

شریعتی راد علی، سلیمانی دینانی مائده. جایگاه دیوان عدالت اداری در الزام دستگاه‌ها به افشای اطلاعات طبق قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۸: تحلیل رویه ۱۰ سال اخیر (۱۳۹۳-۱۴۰۳). حقوق اداری. 1405; 13 (45) :81-103

URL: http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-1518-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 13، شماره 45 - ( 4-1405 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه علمی پژوهشی حقوق اداری Administrative Law
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 47 queries by YEKTAWEB 4766